Vliegercultuur in India

"Vliegercultuur", in India

De vliegercultuur in India is een levendige traditie die diepgeworteld is in de geschiedenis en nog steeds fl orent bloeit. Het is veel meer dan alleen een spel; het is een sociaal fenomeen, een festival en een kunstvorm.

Vliegeren als Oude Traditie

De oorsprong gaat eeuwen terug, mogelijk geïntroduceerd door handelaren uit China of Perzië. Het werd al snel populair bij de koninklijke hoven (vooral de Rajputs en de Mughals) als een aristocratische tijdverdrijf. Later nam het volk het over en werd het een echte volkscultuur.

Belangrijke historische en culturele aspecten:

Symboliek: Vliegers vertegenwoordigden vrijheid, de verbinding tussen hemel en aarde, en het overwinnen van obstakels. In sommige regio's werden ze ook gebruikt om boze geesten te verjagen.
Maken van vliegers (Patangbaazi): Het was een ambacht. De frame werd gemaakt van bamboestokjes (bans), het zeil van speciaal papier (kagaz) of zijde, en gelijmd met zelfgemaakte lijm (saira). Het ontwerpen en decoreren was een kunst op zich.
Het Manja (de snijdraad): Dit is het hart van de competitie. Traditioneel werd de katoenen draad (saddi) ingesmeerd met een mengsel van lijm (maida of synthetische lijm) en fijn gemalen glas (bijna poederachtig, genaamd kacha of sheesha). Dit maakte de draad scherp om de draad van tegenstanders door te snijden.
Seizoensgebonden: Vliegeren was sterk verbonden met het oogstseizoen en bepaalde festivals, met als hoogtepunt Makar Sankranti (rond 14 januari). Deze zonnewende markeert het begin van de zonnige maanden en werd gevierd met vliegeren als een manier om de zon te verwelkomen.

Het Vliegerfestival: Makar Sankranti (of Uttarayan)

Dit is onbetwist het hoogtepunt van het vliegerjaar, vooral in Gujarat (Ahmedabad is wereldberoemd) en Rajasthan.

"Kai Po Che!": De beroemde kreet die door de straten galmt als iemand een vlieger heeft doorgesneden. Het betekent zoiets als "Ik heb de draad doorgeknipt!" of "Kom maar op!".
24-uurs vliegeren: Op daken, in open velden en op straten staat iedereen – van kinderen tot ouderen – van zonsopgang tot diep in de nacht onder de kleurrijke lucht.
Speciale gerechten: Traditionele lekkernijen zoals Undhiyu (een groentestoofpot), Chikkis (pindabrokken) en Jalebi worden gedeeld.

De Cultuur van Vroeger (Tot eind 20e eeuw)

Community-gevoel: Daken waren sociale ontmoetingsplaatsen. Buren vlogen tegen elkaar, deelden manja en vierden overwinningen.
Ambachtelijkheid: Alles was handgemaakt. Het kiezen van de bamboe, het snijden van de stokken op gewicht en flexibiliteit, en het prepareren van het manja was een kennis die van vader op zoon werd doorgegeven.
Eer en Competitie: Het draaide om vaardigheid (hath ka khel), het "aanvoelen" van de wind en de spanning van de strijd. Het verliezen van een vlieger was een kleine schande, het winnen een grote eer.
Muziek en Poëzie: In steden zoals Lucknow en Hyderabad was vliegeren verbonden met een bepaalde verfijning (tehzeeb), soms begeleid door poëzie (shayari) die over de strijd ging.

De Cultuur van Tegenwoordig

De traditie is springlevend, maar heeft een moderne transformatie ondergaan.

Wat is er veranderd:

Materialen: Vliegers zijn nu vaak van nylon of plastic, massaal geproduceerd in steden zoals Ahmedabad. Het handgemaakte bamboemodel is nog wel te vinden, maar minder algemeen.
Het Manja-controversie: Het traditionele glasmanja is in veel staten verboden vanwege de dodelijke gevolgen voor vogels (die erin verstrikt raken en zich dood snijden) en ook voor mensen (snijwonden aan hals bij motorrijders). Er is een grote verschuiving naar:
- "Vogelvriendelijk" katoenen manja (zonder glas).
- Synthetische draden zoals nylon of coated draden, die sterk zijn maar minder gevaarlijk.
- Toch blijft illegaal glasmanja een probleem vanwege zijn superieure "snijkracht".
Stedelijke druk: Hoge gebouwen, hoogspanningskabels en minder dakterrassen maken vliegeren in drukke steden lastiger. Speciale open velden (maidans) worden populair.
Commercie en Toerisme: Makar Sankranti is een grote toeristische trekpleister. Er zijn internationale vliegerfestivals, wedstrijden en het is een enorme industrie geworden.
Moderne Competities: Naast de informele dakgevechten zijn er georganiseerde wedstrijden met categorieën voor grootste vlieger, langste vlieger, stuntvliegeren met twee lijnen, etc.

Wat hetzelfde is gebleven:

De passie: De opwinding van het gevecht, de vreugde van het winnen en de kameraadschap zijn onveranderd.
De festivalvreugde: Makar Sankranti blijft ondenkbaar zonder vliegers. Het is nog steeds een dag waarop steden tot stilstand komen en naar de hemel kijken.
Intergenerationele activiteit: Ouders leren het nog steeds aan hun kinderen, en de kennis van het besturen van een vlieger (laggi en pair) wordt doorgegeven.
De "Vliegerwinkelstraten": In historische wijken (zoals Patang Bazaar in Ahmedabad of Nai Sarak in Delhi) komen deze tot leven voor de festivals, met een overweldigende zee van kleuren.

De vliegercultuur in India is een perfect voorbeeld van hoe een eeuwenoude traditie zich kan aanpassen aan de moderne tijd. Het heeft de overgang gemaakt van een lokaal, ambachtelijk tijdverdrijf naar een grootschalig, gereguleerd festival, maar de kern – de vreugde van het spel, de sportieve competitie en de viering van een nieuw seizoen – blijft onaangetast. Het is een dynamische traditie die blijft vliegen, zij het nu met meer bewustzijn voor veiligheid en milieu.