De Piao-vechtvlieger, Brazilë

De Piao-vechtvlieger uit Brazilië

De Piao-vlieger, in de volksmond ook wel "Topo" of "Roda" genoemd vanwege de gelijkenis met een tol of wiel, is een typisch Braziliaans fenomeen. Deze ronde, vaak kleurrijke vliegers worden meestal gevlogen met één of meerdere touwstaarten. Aan deze staarten zijn stroken plastic of linten bevestigd voor extra stabiliteit.

De Toom (het bevestigingssysteem)

De toom van de Piao is eenvoudig van opzet. Een enkele lijn verbindt de de boven- en onderkant van de hoofdspleet (de verticale stok). De kunst is om de juiste spanning, of "camber", te creëren. Dit betekent dat het midden van de toomlijn ongeveer 15 à 20 centimeter vóór het vlak van de vlieger moet komen te hangen. De vliegerlijn zelf bevestig je vervolgens aan dit toomtouw, op een punt iets onder twee derde (ca. 60%) van de totale hoogte, gemeten vanaf de onderkant. Het nauwkeurig afstellen van deze toom is cruciaal voor een goede, stabiele en controleerbare vlucht.

Het vliegen

Het vliegen met een Piao kan in het begin een uitdaging zijn. Deze vliegers zijn namelijk bewust enigszins onstabiel ontworpen. Deze dynamische instabiliteit geeft de vliegeraar echter een grote manoeuvreerbaarheid en directe controle, wat essentieel is voor het traditionele spel waarvoor ze worden gebruikt gebruikt.

Het spel: "Cerol" of "Linha Chilena"

Het echte doel van de Piao is het luchtgevecht. Dit spel is vooral populair onder kinderen en jongeren, voornamelijk in armere wijken. De vliegerlijnen worden ingesmeerd met "Cerol" – een mengsel van houtlijm en fijngemaakt glas met de consistentie van grof zand – of het nog gevaarlijkere "Linha Chilena", waarbij scherpe glasscherven direct in de lijn zelf zijn verwerkt. Het doel is om tijdens de vlucht de lijn van een tegenstander door te snijden. De verliezer raakt zijn vlieger kwijt, die vervolgens door de winnaar of andere omstanders wordt achtervolgd en buitgemaakt. Dit wordt "rajar" of "tomar" genoemd.

Een alledaags maar gevaarlijk straatbeeld

Het resultaat van dit wijdverbreide spel is overal in Braziliaanse steden zichtbaar: duizenden verloren of kapotte vliegers die aan elektriciteitsdraden en telefoonlijnen blijven hangen, als stille getuigen van de gevechten. Dit leidt helaas ook tot een trieste realiteit. Ongevallen komen regelmatig voor, zowel door elektrocutie bij het terug proberen te halen van vliegers als door ernstige snijwonden bij motorrijders en voetgangers die in contact komen met de scherpe lijnen.

Als je op een zonnige middag naar de lucht boven een favela (sloppenwijk) kijkt, zie je er talloze Piao's. Het is overwegend een spel van arme kinderen; rijke Brazilianen spelen er meestal niet mee. De vliegers worden in die kringen vaak gezien als low-tech en te goedkoop, maar in de wijken waar ze vandaan komen, zijn ze een symbool van vakmanschap, competitie en straatcultuur.